Jamajka
| Jamaica Jamajka |
|||||
|
|||||
| Dewiza: (ang.) Out of Many, One People (Z wielu - jeden lud) |
|||||
| Hymn: Jamaica, Land We Love | |||||
 |
|||||
| Język urzędowy | angielski, kreolski jamajski | ||||
| Język używany | angielski, kreolski jamajski | ||||
| Stolica | Kingston | ||||
| Ustrój polityczny | monarchia konstytucyjna | ||||
| Głowa państwa | królowa Elżbieta II | ||||
| W jej imieniu | gubernator generalny Kenneth Hall |
||||
| Szef rządu | premier Bruce Golding | ||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe |
160. na świecie 10 991 km² 160 km² (1,45%) |
||||
| Liczba ludności (2008) • całkowita • gęstość zaludnienia |
138. na świecie 2 804 000▲ 255 osób/km² |
||||
| Jednostka monetarna | dolar jamajski (JAM) | ||||
| Niepodległość | od Wielkiej Brytanii i Indii Zachodnich 6 sierpnia 1962 |
||||
| Religia dominująca | protestantyzm ok 61% | ||||
| Strefa czasowa | UTC -5 | ||||
| Kod ISO 3166 | JM | ||||
| Domena internetowa | jm | ||||
| Kod samochodowy | JA | ||||
| Kod telefoniczny | +1 876 | ||||
| 1 Dane podane za CIA The World Factbook (źródło:CIA) (en) 2 Dane szacunkowe na lipiec 2008 roku, podane za CIA The World Factbook (źródło:CIA) (en) |
|||||
Jamajka - wyspa i państwo na Morzu Karaibskim w archipelagu Wielkich Antyli, położone na południe od Kuby i na zachód od Haiti.
Spis treści |
[edytuj] Geografia
Powierzchnia wyspy zajmuje 11,42 tys. km² - ciągnie się 235 km ze wschodu na zachód, od cypla Morant Point po Negril, a w najszerszym miejscu ma 82 km. 2,5 mln mieszkańców wyspy to niezwykła mieszanka pochodzenia afrykańskiego, arabskiego, indiańskiego, europejskiego, która dała początek narodowemu mottu: "Z wielu narodów - jeden".
Jamajka leży na Morzu Karaibskim. Ponad połowa wyspy wznosi się 300 m nad poziomem morza. Najwyższy szczyt - Blue Mountain Peak - ma 2256 m i znajduje się w odległości 16 km od nadbrzeżnej równiny na wschód od Kingston.
Geolodzy są zdania, że Jamajka i sąsiadujące z nią wyspy na Morzu Karaibskim wykształciły się z wypiętrzenia wulkanicznego, które wyrosło z morskich wód miliony lat temu. Niższe tereny wokół wierzchołków wyłoniły się ok. 30 mln lat temu. Dwie trzecie wyspy nadal pokrywa czapa białego wapienia, będącego pozostałością szkieletów morskich organizmów. Proces kształtowania się tego obszaru osiągnął punkt kulminacyjny ok. 20 mln lat temu wraz z powstaniem wyspy. Cocpit Country oraz niezliczone jaskinie zdradzają oceaniczne pochodzenie wyspy. Zaliczają się do nich Twin Sisters na wybrzeżu Hellshire niedaleko Kingston oraz szereg niesamowitych pieczar w rejonie Cockpit, zwanych Windsor Cave, które ciągną się przez niemal 3 km.
Kiedy na wyspę przybyli Europejczycy, jedynymi miejscowymi owocami były: gwajawa, ananas, jabłko cukrowe i caimito. Większość obecnie uprawianych tu roślin została sprowadzona przez ludzi. Europejczycy dali początek trzcinie cukrowej, bananom i owocom cytrusowym, a w XVII w. kupcy hiszpańscy przywieźli z Malezji orzechy kokosowe. Stanowiący podstawę jamajskiego śniadania owoc ackee został sprowadzony na statkach niewolniczych z Afryki Zachodniej w 1778 r. Drzewo pimentowe, z którego pozyskuje się ziele angielskie, jest rośliną miejscową, podobnie jak mahoe - narodowe drzewo jamajskie. Narodowym kwiatem jest kwitnący na fioletowo gwajakowiec.
Zidentyfikowano blisko 3 tys. odmian roślin kwitnących. Wyłącznie na Jamajce występuje ok. 800 z nich, w tym 550 gatunków paproci, 200 storczykowatych oraz 60 bromeliowatych, zwanych tu dziką sosną. Całą wyspę bujnie porasta przywieziony z Chin bambus.
Na Jamajce mieszkają szczury oraz polujące na nie mangusty, sprowadzone przez XIX-wiecznych plantatorów. Rzadko spotykany królik jamajski przypomina z wyglądu świnkę morską, ale w rzeczywistości jest spokrewniony ze szczurem. Wyspa obfituje w nietoperze, ok. 25 gatunków przemieszkuje cicho w tutejszych dzwonnicach. Spokojne wody na południowym i wschodnim wybrzeżu zamieszkuje natomiast ogromny i łagodny manat, który stał się inspiracją legend o syrenach.
Zmniejsza się liczba krokodyli. Wszechobecny gekon kontroluje populację insektów. Na wzgórzach Hellshire nadal żyje ok. 100 wielkich jamajskich legwanów, które przez długi czas uważano za wymarłe. Na wyspie występują nieliczne pająki. Spotkać tu można ponad 200 gatunków ptaków, w tym 25 endemicznych. Narodowy ptak, doctor bird (koliber czarnogłowy), występuje wyłącznie na Jamajce i buszuje po wyspowych ogrodach kwiatowych, a w lasach żyją jaskrawożółte, pomarańczowe i zielone papugi. Urubu (sępniki) różowogłowe przetrząsają śmietniki i patroszą zdechłe zwierzęta.
Klimat Jamajki od zawsze stanowi jej największą atrakcję. Ciepło, które kusiło najdawniejszych przybyszów, co roku przyciąga ponad milion spragnionych słońca turystów. Pory roku nie występują, roczna średnia temperatura wynosi ok. 27°C na wybrzeżu, spadając do 20 i nieco poniżej w wyższych partiach gór. Na szczytach Gór Błękitnych z rzadka mogą występować warunki "polarne" z temperaturą poniżej 10°C.
[edytuj] Historia
Zobacz więcej w osobnym artykule: Historia Jamajki.Jamajka została odkryta przez Krzysztofa Kolumba w 1494, początkowo nazwana Santiago. Pierwsi skolonizowali ją Hiszpanie. W 1655, w ciągu zaledwie dwóch dni (10-11 maja), została podbita przez Anglików. Flotą inwazyjną dowodzili: admirał William Penn i generał Robert Venables. Na pokładach 38 angielskich statków było 7 tys. żołnierzy i 1 tys. marynarzy. Mimo że Anglia formalnie nie była w stanie wojny z Hiszpanią, angielska marynarka wojenna na rozkaz Cromwella agresywnie operowała na Karaibach, nieustannie nękając osłabionych Hiszpanów. Flota Penna usiłowała już wcześniej bez powodzenia zdobyć Santo Domingo. Po fiasku tej akcji okręty skierowały się ku Jamajce, zdobywając ją bez żadnych strat – Hiszpanie w obliczu wroga zrejterowali i wycofali się w głąb wyspy. W latach 1780-1787 z powodu spadku popytu na cukier, zginęło z głodu 15 tys. niewolników.
Od 1958 do 1962 członek Federacji Indii Zachodnich. Uzyskała niepodległość 6 sierpnia 1962. Jest ojczyzną muzyki reggae, ska, dub oraz dancehall.
[edytuj] Ustrój polityczny
Monarchia konstytucyjna; głową państwa jest Elżbieta II reprezentowana przez gubernatora generalnego 2-izbowy parlament - Senat (21 miejsc), Izba Reprezentantów (60 miejsc).
[edytuj] Wybory parlamentarne
W wyborach parlamentarnych w 2007 wygrała konserwatywna Partia Pracy Jamajki (Jamaica Labour Party) zdobywając 31 miejsc w Izbie Reprezentantów. Rządząca dotychczas centrolewicowa Ludowa Partia Narodowa (People's National Party) otrzymała 29 miejsc w parlamencie[1][2].
[edytuj] Podział administracyjny
Zobacz więcej w osobnym artykule: Podział administracyjny Jamajki.Jamajka jest podzielona na 3 hrabstwa, a te na 14 regionów (parishes).
[edytuj] Skład etniczny
- Czarnoskórzy – ok. 90 proc.
- Mulaci – ok. 7 proc.
- Hindusi – ok. 1 proc.
[edytuj] Gospodarka
Ważniejsze miasta: Montego Bay i Spanish Town. Podstawą ekonomii jest eksploatacja boksytów (Jamajka zajmuje 3. miejsce na świecie) i dochody z turystyki. Znaczenie rolnictwa zmniejsza się. Na wyspie uprawia się: trzcinę cukrową, palmę kokosową, cytrusy, kakaowiec, awokado, banany. Rozwinięty jest także przemysł spożywczy (destylarnie rumu, tytoń), papierniczy oraz hutnictwo aluminiowe.
[edytuj] Słynni ludzie pochodzący z Jamajki
Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
[edytuj] Muzycy
- Bob Marley (1945-1981) - muzyk reggae
- Peter Tosh (1944-1987) - muzyk reggae
- Sean Paul - piosenkarz reggae, dancehall, hip-hop
- Orville Richard Burrell (Shaggy) - piosenkarz reggae, dancehall, reggae
- Brick & Lace - duet dancehall, R&B (piosenkarki Nyanda i Nailah Thourborne)
- Damian Marley - piosenkarz reggae, dancehall
- Mavado - piosenkarz reggae, dancehall
- Busy Signal - piosenkarz reggae, dancehall
- Sizzla - piosenkarz reggae,
- Ky-Mani Marley - piosenkarz reggae, dancehall, hip-hop
[edytuj] Sportowcy
- Asafa Powell - lekkoatleta
- Usain Bolt - lekkoatleta, rekordzista świata w biegu na 100 metrów, rekordzista świata na 200 metrów
- Veronica Campbell-Brown - lekkoatletka
- Donovan Bailey - lekkoatleta
- Marlon King - piłkarz
- Omar Barlett - koszykarz
[edytuj] Królowe piekności
- Lisa Hannah - Miss World 1993
- Cindy Breakspeare - Miss World 1976
- Carol Joan Crawford - Miss World 1963
Przypisy
- ↑ Najwyższy Czas!, 37/2007, 15.09.2007, str.XX
- ↑ lewica.pl o przegranej centrolewicy
[edytuj] Zobacz też
|
||||||||||
|
|||||||
Członkowie pełni: Antigua i Barbuda · Bahamy · Barbados · Belize · Dominika · Grenada · Gujana · Haiti · Jamajka · Montserrat · Saint Kitts i Nevis · Saint Lucia · Saint Vincent i Grenadyny · Surinam · Trynidad i Tobago
Członkowie stowarzyszeni: Anguilla · Bermudy · Brytyjskie Wyspy Dziewicze · Kajmany · Turks i Caicos
|
||||||||||||||||||||||||||||
