Hadrian

Ten artykuł dotyczy cesarza rzymskiego. Zobacz też: Imię "Hadrian" oraz inne osoby o tym imieniu.

Hadrian
Imiona	Publius Aelius Hadrianus
Panował jako	Imperator Cæsar Divi Traiani Parthici Divi Nervæ Traianus Hadrianus Augustus
zaliczony w poczet bogów
Czas panowania	117 r. - 138 r.
Dynastia	Antoninów
Data urodzin	24 stycznia 76 r. - Italica lub Rzym
Data śmierci	10 lipca 138 r. - Baje
Moneta
Lista cesarzy rzymskich

Publiusz Eliusz Hadrian (Publius Aelius Hadrianus; ur. 24 stycznia 76 w Italice lub Rzymie, zm. 10 lipca 138 w Bajach) - w latach 117-138 cesarz rzymski. Po śmierci został zaliczony w poczet bogów.

[edytuj] Rodzinne koligacje

Syn P. Aeliusa Hadrianusa Afera i Domicji Pauliny. W wieku 10 lat stracił ojca i znalazł się pod opieką późniejszego cesarza Trajana. W 100 roku ożenił się z Vibią Sabiną (która miała wówczas 12 lat) - wnuczką siostry cesarza.

[edytuj] Kariera

Przed wstąpieniem na tron pełnił wiele funkcji publicznych. Był jednym z decemwirów, trybunem drugiego legionu, kwestorem w roku 101, trybunem ludowym w roku 105, pretorem około roku 106, konsulem w latach 108 i 109 lub 110, legatem w czasie wyprawy przeciw Partom, dowódcą pierwszego legionu Minerwy, legatem Syrii oraz legatem pretora do Dolnej Panonii.

[edytuj] Panowanie

Po śmierci Trajana, Hadrian, w wieku 41 lat, został cesarzem rzymskim. Wiadomość o tym zastała go 11 sierpnia, gdy przebywał w Antiochii . W roku 118 zawitał do Rzymu, gdzie pozostał przez 3 lata. W 121 roku udał się do Galii. Zajął się umacnianiem fortyfikacji. W roku 122 znalazł się w Wielkiej Brytanii, gdzie zlecił budowę umocnień limesowych - Wału Hadriana. Zreformował system podatkowy, złagodził prawa dotyczące niewolników. Zlecił Salwiuszowi Julianowi wydanie instrukcji prawnych dla pretorów zwane edyktem wieczystym (edictum perpetuum). Głównym założeniem jego polityki zagranicznej była rezygnacja z dalszych podbojów i zabezpieczenie granic Imperium Romanum. W okresie 132-135 stłumił powstanie w Judei. Usynowił Cejoniusza Kommodusa i Antoninusa Piusa, był trzecim z tzw. pięciu dobrych cesarzy. Pod koniec życia, mocno schorowany Hadrian (chorował między innymi na puchlinę wodną) zaczął podejmować kontrowersyjne decyzje, które głównie godziły w arystokrację. Po śmierci mimo to senat, z dość dużymi oporami, uchwalił jego deifikację.

[edytuj] Mecenas sztuki

Hadrian, Gliptoteka monachijska

Dał się poznać jako mecenas sztuki i nauki. Szczególną uwagą darzył kulturę grecką. Był autorem wielu wierszy, mów, napisał autobiografię, rzeźbił oraz malował. Jeden z niewielu ocalałych wierszy jego autorstwa Animula vagula, blandula w polskim przekładzie brzmi:

Duszyczko moja, tkliwa i ruchliwa,
Gościu ty ciała mojego i druhno,
Co pójdziesz teraz w ostępy ciemności,
Twarde i nagie, i pełne bladości,
A żartów stroić już zwykłych nie będziesz

[edytuj] Architekt i budowniczy

Budowle powstałe w Rzymie z inicjatywy Hadriana to między innymi monumentalny grobowiec imperatora i jego rodziny (znany obecnie jako Zamek św. Anioła), świątynia Wenery i Romy przy Forum Romanum od strony Koloseum oraz Panteon.

[edytuj] Inne fakty z życia

Hadrian był również znany ze swojego miłosnego związku z przeszło 30 lat młodszym Antinousem, greckim młodzieńcem, który towarzyszył cesarzowi w jego podróżach. Po tym jak Antinous utonął w Nilu, Hadrian przeprowadził jego deifikację. Kult Antinousa trwał kilka wieków.

[edytuj] Bibliografia

• Birley A., Hadrian, tłum R. Wiśniewski, Warszawa 2002, ISBN 83-06-02883-X
• Cary M., Scullard H. H., Dzieje Rzymu. Od czasów najdawniejszych do Konstantyna. t. I, Warszawa 1992.
• Krawczuk A., Poczet Cesarzy Rzymskich. Pryncypat, Warszawa 1986, ISBN 83-207-0788-9
• Krawczuk A., Poczet cesarzowych Rzymu, ISKRY, Warszawa 2006.
• Władcy i wodzowie starożytności. Słownik, pod red. P. Iwaszkiewicz, W. Łoś, M. Stępień, Warszawa 1998.

[edytuj] Zobacz też

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Hadrian

• zestawienie chronologiczne cesarzy rzymskich
• pięciu dobrych cesarzy
• dynastia Antoninów
• Mur Hadriana
• Hadrian (imię)

Poprzednik Trajan

Cesarz rzymski 117 - 138

Następca Antoninus Pius