13 listopada

13 listopada jest 317. (w latach przestępnych 318.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 48 dni.

[edytuj] Święta

• imieniny: Alojzy, Antonin, Arkadia, Arkadiusz, Arkady, Augustyna, Benedykt, Brykcjusz, Dydak, Eugeniusz, Eutychian, German, Izaak, Jan, Kalikst, Krystyn, Liwia, Mateusz, Mikołaj, Nicefor, Paschazy, Probus, Stanisław, Walenty, Walentyn, Wiktor i Włodzisław.

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

• 1308 - Krzyżacy zajęli Gdańsk i dokonali rzezi jego mieszkańców (tzw. rzeź Gdańska).
• 1817 - Lwów: powstał Zakład Narodowy im. Ossolińskich (Ossolineum).
• 1918 - PPS zorganizowała w Warszawie wielką demonstrację przeciwko rządom Rady Regencyjnej.
• 1924 - Władysław Reymont otrzymał Nagrodę Nobla za powieść Chłopi.
• 1939 - Służbę Zwycięstwu Polski przemianowano na Związek Walki Zbrojnej, późniejszą Armię Krajową.
• 1976 - Studio 2: wyemitowano recital szwedzkiego zespołu ABBA, który był pierwszym tej rangi wydarzeniem w polskiej telewizji rozrywkowej

[edytuj] Wydarzenia na świecie

Wolontariusze oczyszczający wybrzeże Galicji po katastrofie tankowca MT Prestige - 2002

• 1002 - Anglosaski król Aethelred II wydał rozkaz wybicia wszystkich Duńczyków którzy przebywali wtedy w królestwach Anglów.
• 1493 - Krzysztof Kolumb odkrył wyspę Sabę.
• 1805 - Wojska Koalicji pod wodza Napoleona zdobywają bez walki Wiedeń.
• 1918 - Król Karol IV wygłosił na zamku Eckartsau deklarację w której oddaja wszystkie swoje kompetencje i władztwo nad Węgrami, dwa dni wcześniej to samo uczynił w Austriackim parlamencie.
• 1942 - wojska brytyjskie zdobyły Tobruk.
• 1954 - Egipt: zamach stanu.
• 1985 - erupcja kolumbijskiego wulkanu Nevado del Ruiz.
• 1990 - pojawiła się pierwsza strona WWW.
• 1994 - w referendum Szwedzi zadecydowali o przystąpieniu do Unii Europejskiej.
• 2000 - Haga: rozpoczęła się 6. konferencja państw stron Konwencji Klimatycznej ONZ z Rio de Janeiro z 1992 r.
• 2002 - u wybrzeży hiszpańskiej Galicji zatonął tankowiec MT Prestige z ładunkiem 70 tysięcy ton ropy naftowej, która wydostała się ze zbiorników po przełamaniu kadłuba. Wyciekająca ropa zniszczyła unikatowe wybrzeża oraz tradycyjne łowiska galicyjskich rybaków. Wydarzenie uznano za jedną z największych katastrof ekologicznych.
• 2004 - Colin Powell składa rezygnację z funkcji sekretarza stanu w rządzie G.W. Busha.

[edytuj] Urodzili się

•   354 - Augustyn z Hippony, święty, łaciński filozof, teolog, Doktor Kościoła, Ojciec Kościoła (zm. 430)
• 1312 - Edward III, król Anglii (zm. 1377)
• 1486 - Jan Mayer von Eck, niemiecki teolog (zm. 1543)
• 1493 - Wilhelm IV Bawarski, książę Bawarii (zm. 1550)
• 1595 - Jerzy Wilhelm Hohenzollern, elektor Brandenburgii, książę Prus (zm. 1640)
• 1680 - Ondraszek, morawski zbójnik (zm. 1715)
• 1715 - Dorothea Erxleben, niemiecka lekarka (zm. 1762)
• 1806 - Emilia Plater, polski żołnierz, uczestniczka powstania listopadowego (zm. 1831)
• 1813 - Piotr II Petrowić-Niegosz, władca Czarnogóry (zm. 1851)
• 1821 - Michał Pietraszewski, rosyjski filozof, działacz społeczny (zm. 1866)
• 1826 - Charles Worth, angielski projektant mody (zm. 1895)
• 1836 - Jarosław Dąbrowski, polski dowódca wojskowy, generał, uczestnik Komuny Paryskiej (zm. 1871)
• 1848 - Albert I Grimaldi, książę Monako (zm. 1922)
• 1850 - Robert Louis Stevenson, brytyjski pisarz (zm. 1894)
• 1870 - Stanisław Dnistrianski, ukraiński prawnik, polityk, profesor Uniwersytetu Lwowskiego (zm. 1935)
• 1881 - Klemens Matusiak, polski działacz narodowy, pedagog (zm. 1969)
• 1886 - Mary Wigman, niemiecka tancerka (zm. 1973)
• 1887 - Wilhelm Kube, niemiecki działacz nazistowski, gauleiter Marchii Wschodniej (zm. 1943)
• 1889 - Jadwiga Falkowska, polska harcmistrzyni, żołnierz AK, uczestniczka powstania warszawskiego (zm. 1944)
• 1889 - Ostap Wysznia, ukraiński pisarz (zm. 1956)
• 1891 - Edward Kozikowski, polski pisarz (zm. 1980)
• 1893 - Stanisław Antoni Ratold, polski aktor, piosenkarz (zm. 1926)
• 1896 - Nobusuke Kishi, japoński polityk, premier Japonii (zm. 1987)
• 1897 - Stanisław Czajka, polski duchowny katolicki, biskup częstochowski (zm. 1965)
• 1898 - Aleksander Marten, polski reżyser filmowy (zm. 1942)
• 1899 - Stanisław Brucz, polski poeta, tłumacz
• 1899 - Tadeusz Kulisiewicz, polski grafik, rysownik (zm. 1988)
• 1899 - Iskander Mirza, pakistański polityk, prezydent Pakistanu (zm. 1969)
• 1900 - Edward Buzzell, amerykański reżyser filmowy (zm. 1985)
• 1903 - Janina Dziarnowska, polska pisarka, tłumaczka (zm. 1992)
• 1905 - Romuald Nałęcz-Tymiński, polski kontradmirał, dowódca ORP Conrad (zm. 2003)
• 1912 - Claude Pompidou, pierwsza dama Francji, żona Georges'a Pompidou (zm. 2007)
• 1913 - Lon Nol, kambodżański generał, polityk, premier i prezydent Kambodży (zm. 1985)
• 1914 - William Gibson, amerykański pisarz (zm. 2008)
• 1914 - Alberto Lattuada, włoski reżyser filmowy (zm. 2005)
• 1918 - Jack Elam, amerykański aktor (zm. 2003)
• 1920 - Eugeniusz Grasberg, polski ekonomista
• 1922 - Oskar Werner, austriacki aktor (zm. 1984)
• 1924 - Motoo Kimura, japoński genetyk, biolog (zm. 1994)
• 1929 - Bogdan Tranda, polski duchowny ewangelicki, redaktor naczelny pisma Jednota (zm. 1996)
• 1933 - Buchuti Gurgenidze, gruziński szachista, arcymistrz (zm. 2008)
• 1933 - Janusz Kamiński, polski polityk, minister komunikacji, minister transportu, żeglugi i łączności
• 1934 - Garry Marshall, amerykański reżyser filmowy, aktor
• 1937 - Adam Holender, polski operator i reżyser filmowy
• 1938 - Roma Ligocka, polska malarka, pisarka
• 1938 - Jean Seberg, amerykańska aktorka (zm. 1979)
• 1939 - Karel Brückner, czeski piłkarz, trener piłkarski, selekcjoner reprezentancji Czech i Austrii
• 1939 - Jerzy Siemasz, polski pisarz, autor tekstów piosenek, tłumacz
• 1940 - Saul Kripke, amerykański filozof, logik
• 1940 - Stanisław Moszuk, polski operator i reżyser filmowy (zm. 1995)
• 1943 - Włodzimierz Korcz, polski kompozytor
• 1945 - Pierre Pelot, francuski pisarz
• 1946 - Stanisław Barańczak, polski pisarz, tłumacz
• 1946 - Wiesław Nowicki, polski aktor
• 1947 - Joe Mantegna, amerykański aktor
• 1947 - Janusz Strobel, polski gitarzysta jazzowy
• 1947 - Zbigniew Wichłacz, polski operator filmowy
• 1949 - Barbara Dohnalik, polska pisarka, tłumaczka
• 1949 - Stanisław Wielanek, polski wokalista zespołu Kapela Czerniakowska
• 1951 - Zbigniew Janusz, polski poeta
• 1952 - Art Malik, brytyjski aktor pochodzenia hinduskiego
• 1952 - Elżbieta Tosza, polska dziennikarka, publicystka
• 1953 - Tracy Scoggins, amerykańska aktorka, modelka
• 1954 - Chris Noth, amerykański aktor
• 1955 - Whoopi Goldberg, amerykańska aktorka
• 1957 - Stephen Baxter, brytyjski pisarz science fiction
• 1958 - Izabela Kłosińska, polska śpiewaczka operowa (sopran)
• 1959 - José Carlos Somoza, hiszpański pisarz pochodzenia kubańskiego
• 1961 - Anita Amirrezvani, irańska pisarka
• 1961 - Lech Piasecki, polski kolarz szosowy, zwycięzca Wyścigu Pokoju, mistrz świata
• 1964 - Ronald Agenor, haitański tenisista
• 1964 - Małgorzata Saramonowicz, polska pisarka, dziennikarka
• 1965 - Robert Moskwa, polski aktor
• 1968 - Janusz Wituch, polski aktor
• 1969 - Ayaan Hirsi Ali, holenderska polityk pochodzenia somalijskiego, publicystka
• 1969 - Edyta Bach, polska aktorka
• 1969 - Gerard Butler, szkocki aktor
• 1972 - Arkadiusz Kaliszan, polski piłkarz, reprezentant Polski
• 1974 - Indrek Zelinski, estoński piłkarz, reprezentant Estonii
• 1975 - Quim, portugalski piłkarz, bramkarz, reprezentant Portugalii, wicemistrz Europy
• 1976 - Albina Achatowa, rosyjska biathlonistka, wicemistrzyni olimpijska
• 1976 - Kelly Sotherton, brytyjska lekkoatletka, siedmioboistka, medalistka olimpijska
• 1977 - Kiele Sanchez, amerykańska aktorka
• 1978 - Nikolai Fraiture, amerykański basista zespołu The Strokes
• 1979 - Paweł Magdoń, polski piłkarz, reprezentant Polski
• 1980 - Monique Coleman, amerykańska aktorka
• 1982 - Daniela Klemenschits, austriacka tenisistka (zm. 2008)
• 1982 - Sandra Klemenschits, austriacka tenisistka
• 1982 - Kumi Kōda, japońska piosenkarka
• 1982 - Roksana Krzemińska, polska aktorka
• 1984 - Cory Lee, kanadyjska piosenkarka, aktorka

[edytuj] Zmarli

•   565 - Justynian I Wielki, cesarz bizantyjski (ur. 483)
•   657 - Eugeniusz z Toledo, święty, łaciński duchowny, arcybiskup Toledo, pisarz, Ojciec Kościoła (ur. ?)
•   867 - Mikołaj I Wielki, święty, papież (ur. ?)
• 1004 - Abbo z Fleury, święty, francuski duchowny, opat Fleury (ur. ok. 945/950)
• 1093 - Malcolm III, król Szkocji (ur. ok. 1031)
• 1319 - Eryk Menved, król Danii (ur. 1274)
• 1359 - Iwan II Piękny, wielki książę moskiewski i włodzimierski (ur. 1326)
• 1460 - Henryk Żeglarz, portugalski infant, wielki mistrz Zakonu Chrystusowego (ur. 1394)
• 1533 - Challcuchima, inkaski dowódca wojskowy (ur. ?)
• 1619 - Lodovico Carracci, włoski malarz (ur. 1555)
• 1726 - Zofia Dorota, królowa Wielkiej Brytanii, żona Jerzego I (ur. 1666)
• 1760 - Jiaqing, cesarz Chin (zm. 1820)
• 1770 - George Grenville, brytyjski polityk, premier Wielkiej Brytanii (ur. 1712)
• 1771 - Konrad Ernst Ackermann, niemiecki aktor (ur. 1712)
• 1779 - Thomas Chippendale, angielski ebenista (ur. przed 1718)
• 1862 - Ludwig Uhland, niemiecki pisarz, literaturoznawca, prawnik, polityk (ur. 1787)
• 1868 - Gioacchino Rossini, włoski kompozytor (ur. 1792)
• 1891 - Paweł Stalmach, polski dziennikarz, publicysta (ur. 1824)
• 1903 - Camille Pissarro, francuski malarz (ur. 1830)
• 1912 - William Ogilvie, kanadyjski geodeta, polityk, komisarz Yukonu (ur. 1846)
• 1943 - Maurice Denis, francuski malarz, grafik (ur. 1870)
• 1945 - Tadeusz Koniewicz, polski malarz (ur. 1891)
• 1954 - Ewald von Kleist, niemiecki dowódca wojskowy, feldmarszałek III Rzeszy, dowódca 1 Armii Pancernej i Grupy Armii A (ur. 1881)
• 1957 - Antonín Zápotocký, czeski polityk, premier i prezydent Czechosłowacji (ur. 1884)
• 1964 - Franciszek Barda, polski duchowny katolicki, biskup przemyski (ur. 1880)
• 1967 - Wojciech Kajder, polski pisarz (ur. 1930)
• 1974 - Vittorio De Sica, włoski reżyser filmowy, aktor (ur. 1901)
• 1976 - Konrad Eberhardt, polski pisarz, krytyk literacki, tłumacz (ur. 1931)
• 1976 - Stanisław Malatyński, polski aktor, reżyser teatralny (ur. 1906)
• 1977 - Shiro Toyota, japoński reżyser filmowy (ur. 1906)
• 1979 - Jerzy Peters, polski aktor (ur. 1918)
• 1982 - Marian Godlewski, polski aktor, reżyser teatralny (ur. 1895)
• 1982 - Włodzimierz Trzebiatowski, polski chemik, profesor Uniwersytetu Lwowskiego i Wrocławskiego (ur. 1906)
• 1983 - Marian Rułka, polski aktor (ur. 1929)
• 1984 - Teodor Goździkiewicz, polski pisarz (ur. 1903)
• 1985 - Jan Orsza-Łukaszewicz, polski aktor (ur. 1907)
• 1987 - Hanna Kula, polska aktorka (ur. 1954)
• 1988 - Jaromír Vejvoda, czeski kompozytor, autor polki Škoda lásky (zm. 1902)
• 1989 - Franciszek Józef II, książę Liechtensteinu (ur. 1906)
• 1990 - Don Chaffey, brytyjski reżyser filmowy (ur. 1917)
• 1991 - Henryk Borowski, polski aktor (ur. 1910)
• 1992 - Karin Brandauer, austriacka reżyserka filmowa (ur. 1945)
• 1992 - Waldemar Malak, polski sztangista, medalista olimpijski (ur. 1970)
• 1994 - Władimir Iwaszko, rosyjski polityk, działacz komunistyczny, przewodniczący Rady Najwyższej Ukraińskiej SRR, sekretarz generalny KC KPZR (ur. 1932)
• 1994 - Motoo Kimura, japoński genetyk, biolog (ur. 1924)
• 1997 - Adil Çarçani, albański polityk, premier Albanii (ur. 1922)
• 1997 - John Elwyn, brytyjski malarz (ur. 1916)
• 1997 - Enrique Molina, argentyński poeta (ur. 1910)
• 2003 - Stanisław Tkocz, polski duchowny katolicki, infułat, redaktor naczelny Gościa Niedzielnego (ur. 1931)
• 2003 - Stanisław Wroński, polski historyk, polityk, minister kultury i sztuki, członek Rady Państwa, prezes ZBoWiD, prezes TPPR (ur. 1916)
• 2004 - John Balance, brytyjski muzyk zespołu Coil (ur. 1962)
• 2004 - Ol' Dirty Bastard, amerykański raper zespołu Wu-Tang Clan (ur. 1968)
• 2004 - Harry Lampert, amerykański rysownik, twórca komiksów (ur. 1916)
• 2005 - Eddie Guerrero, amerykański wrestler (ur. 1967)
• 2005 - Kazimierz Lipień, polski zapaśnik, mistrz olimpijski (ur. 1949)
• 2005 - Stanisław Węglarz, polski polityk, działacz związkowy, poseł na Sejm RP (ur. 1948)
• 2007 - John Doherty, angielski piłkarz (ur. 1935)
• 2007 - Robert Taylor, amerykański lekkoatleta, sprinter, mistrz olimpijski (ur. 1948)
• 2008 - Stanisława Grabska, polska teolog, publicystka, plastyk (ur. 1922)
• 2008 - Ryszard Smożewski, polski dziennikarz, reżyser, scenarzysta, publicysta (ur. 1930)

[edytuj] Wspomnienia i święta Kościoła katolickiego

• św. Abbo z Fleury
• św. Arkadiusz
• św. Benedykt
• św. Britiusz
• św. Diego z Sewilli
• św. Eugeniusz z Toledo
• św. Franciszek Xavia Cabrini
• św. Homobonus
• św. Krystyn
• św. Maxellendis
• św. Mikołaj
• pierwsi polscy męczennicy