Euskadi Ta Askatasuna

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Muurschildering van het symbool van de ETA in Altsasu.

De Euskadi Ta Askatasuna (Nederlands: Baskenland en Vrijheid), beter gekend onder de afkorting ETA, is een terroristische organisatie die een onafhankelijke, socialistische Baskische staat wil stichten.

ETA voert een strijd tegen de Spaanse bezetting van Baskenland en beschouwt zichzelf in staat van oorlog met alle in Baskenland aanwezige politie- en legereenheden. Net als bij de Ierse IRA, worden meestal wel waarschuwingen gegeven, waardoor de aanslagen meestal beperkter van schaal zijn. Vanaf haar ontstaan tot 2003 doodde de beweging 339 burgers en 478 politieagenten en militairen.

Het symbool van de ETA is een slang gewikkeld rond een bijl. Het motto van de beweging is Bietan jarrai (Nederlands: we gaan door met beide), namelijk met de gewapende strijd, gesymboliseerd door de bijl, en met de politieke strijd, gesymboliseerd door de slang. De politieke tak van de ETA is Batasuna.

[bewerk] Doelstellingen

ETA heeft historisch gezien twee kernpunten:

• Het oprichten van een socialistische Baskische staat (inclusief Navarra en Frans-Baskenland)
• Het vrijlaten van ETA-leden die momenteel in gevangenissen in Spanje en Frankrijk zitten

In de loop van de jaren tachtig begon de doelstelling van de organisatie echter te verschuiven. Drie decennia na haar oprichting leek het streven naar een onafhankelijke, socialistische Baskische staat meer en meer utopisch en praktisch moeilijk realiseerbaar. In het Democratisch Alternatief, een manifest van de ETA uit 1995, maakt de organisatie bekend een meer pragmatische koers te varen. Zo kondigde de ETA aan de gewapende strijd te staken als de Spaanse regering de soevereiniteit en het zelfbeschikkingsrecht van de Basken zou erkennen. De ETA stelde in het manifest zelf voor een referendum te houden over de vraag of Baskenland een deel van Spanje moest blijven of niet.

[bewerk] Geschiedenis

Muurschildering in Pasaia. "Onafhankelijkheid!", en links: "ETA, het volk met jullie".

Op 31 juli 1959 werd ETA opgericht, dezelfde dag als de PNV. De eerste etarras kwamen uit kringen van Ekin (Nederlands: handelen), een organisatie opgericht aan de universiteit van Deusto in Biskaje en van EGI, de politieke jongerenorganisatie van de PNV. In de ogen van de etarras zat de PNV gevangen in haar eigen verleden. Tot het systematisch gebruik van geweld ging ETA pas aan het einde van de jaren zestig over. In haar begindagen was de ETA een vreedzame beweging die actie ondernam tegen de vernietiging van de Baskische cultuur. De eerste geweldadige actie vond plaats in 1960, toen etarras een trein met Franquistische oud-strijders probeerden te laten ontsporen. In de laatste jaren van het Franco-regime en tijdens de aanloop van de transición, de democratisering van Spanje, kon ETA onder de Baskische bevolking op aanzienlijke sympathie rekenen.
De organisatie werd geplaagd door een eindeloze reeks interne conflicten. Het bekendste is dat tussen ETAm (militar) en ETApm (político-militar) in de eerste helft van de jaren zeventig. De zogeheten milis opteerden voor gewapende strijd, gevoerd door een kleine militaire voorhoede. De zogeheten polimilis, die veel meer door marxistisch-leninistische ideeën werden geïnspireerd, wilden hun strijd primair voeren met behulp van gemobiliseerde brede volksmassa's. Uiteindelijk haalden de milis de bovenhand. Hun opvattingen zijn sindsdien binnen ETA altijd dominant gebleven. Eind jaren zeventig koos ETA voor een links-nationalistische invulling van hun streven, een invulling die tot op heden als officiële ideologie fungeert, en werd besloten dat het nuttig zou zijn om ook een politieke arm te hebben. Batasuna fungeert als dusdanig sinds 1978. In de jaren tachtig organiseerde en financierde de Spaanse regering de Grupos Antiterroristas de Liberación (GAL), doodseskaders die leden van de ETA kidnapten, martelden en vermoordden in wat bekend staat als de Vuile Oorlog.

In januari 2002 werd Juanra Rodríguez in Amsterdam opgepakt. Volgens het Spaanse Openbaar Ministerie zou hij banden met de ETA hebben. Verschillende actiegroepen betwijfelen dit ten zeerste en beweren dat hij om politieke redenen vervolgd werd. Zij begonnen een actie Free Juanra. In november 2003 werd Juanra uitgeleverd en gevangengezet in de Soto del Real gevangenis in Madrid, de Anti-Fascistische Aktie (AFA) bood hem gedurende zijn onzekere tijd dak boven het hoofd.

Op 11 maart 2004 werd de ETA door de Spaanse regering deels uit partijpolitieke overwegingen verantwoordelijk gesteld voor de aanslagen op Madrileense forensentreinen, waarbij 191 mensen werden vermoord en ongeveer 1400 verwond. Dit werd echter ook bepaald door het feit dat de Spaanse politie vlak daarvoor een aanzienlijke hoeveelheid explosieven had onderschept die toebehoorden aan de ETA en waarvan men vermoedde dat die op korte termijn voor een 'zeer grote' aanslag in Madrid gebruikt zouden worden. De terreurbeweging en gelieerde politieke partij ontkenden betrokkenheid. Later bleek dat de schuld voor dit bloedbad bij Al Qaida lag. Mede als gevolg van de verwikkelingen rond de aanslagen verloor de zittende premier José María Aznar de verkiezingen aan José Luis Rodríguez Zapatero.

Op 22 maart 2006 kondigde de ETA een wapenstilstand aan, in te gaan op 24 maart, naar eigen zeggen om een nieuw democratisch proces in Baskenland op gang te brengen.^[1] Op 30 december 2006 brak de ETA deze belofte echter met het tot ontploffing brengen van een voertuig in de parkeerruimte van de luchthaven van Madrid waarbij twee Ecuadoranen omkwamen. Op 5 juni 2007 werd door de ETA aangekondigd dat de wapenstilstand opgeheven zou worden op 6 juni.

[bewerk] ETA tegenwoordig

De organisatie van ETA heeft steeds meer een cellenstructuur gekregen. De harde kern van etarras (ETA-leden) kan worden opgedeeld in legales, de leden die een gewoon leven leiden en niet zijn ondergedoken, en illegales, die in clandestiniteit leven en door ETA worden voorzien van alles wat ze nodig hebben. Daarnaast zijn er uiteraard personen belast met het leveren van hand- en spandiensten zoals het vergaren en doorgeven van informatie, en zogenaamde autonome commando's. Haar machtsbasis concentreert zich op het platteland en bepaalde wijken van de grote steden. Ze kan op steun van naar schatting 17 à 20% van de Baskische bevolking rekenen. De nieuwe lichting etarras worden gerekruteerd uit een soort anarchistische subcultuur met marxistisch-leninistische revolutionaire trekjes. De ETA-jeugdbeweging Segi (vroeger Haika en Jarrai) richt regelmatig grote vernielingen aan in de Baskische steden, in het kader van de Kale Borroka (Nederlands: straatvechten), stadsrellen veroorzaakt door jonge Baskische nationalisten. Om met haar activiteiten te financieren voert de ETA kidnappingen en afpersingen, de zogenaamde revolutionaire belasting, uit op Baskische ondernemers.

[bewerk] Aanslagen

De parking van terminal 4 van de luchthaven van Madrid daags na de aanslag op 30 december 2006.

ETA heeft vele aanslagen gepleegd sinds de jaren zestig. Een aantal daarvan die bijzonder opvielen waren:

• 1960 - Eerste ETA-aanslag, een mislukte poging om een trein te laten ontsporen.
• 1968 - Eerste dode door de ETA: Meliton Manzanas, een hoofd van de geheime politie in San Sebastian.
• 1970 - Proces in Burgos. Zestien ETA-leden stonden terecht voor de mondiale rechtbank (zes doodstraffen en in totaal 700 jaar gevangenisstraf). Dit zorgde voor mondiale bekendheid. Na massaal protest werden de doodstraffen omgezet in gevangenisstraffen.
• 1973 - Moordaanslag op Premier Admiraal Luis Carrero Blanco, de aangewezen opvolger van Franco, in Madrid als vergelding voor de executie van Baskische separatisten.
• 1980 - Met in totaal 180 slachtoffers is dit een van de bloedigste jaren van de ETA.
• 1986 - Moord op voormalig ETA-commandant, die het geweld afzwoer, María Dolores Katarain, alias Yoyes, in het bijzijn van haar kind. De ETA beschuldigde haar van desertie.
• 19 juni 1987 - Aanslag op een supermarkt in Barcelona met 21 doden en 45 gewonden.
• 1995 - De Spaanse politie verijdelt plannen om koning Juan Carlos te vermoorden.
• 1995 - Poging tot moordaanslag op Jose Maria Aznar, leider van de Spaanse rechtse oppositie en later premier.
• 1997 - Ontvoering van een Baskische councilor, Miguel Angel Blanco. De ETA dreigde hem te vermoorden als haar eisen niet werden ingewilligd. Demonstraties voor zijn vrijlating, waaraan honderdduizenden mensen meededen, voorkwamen niet dat hij uiteindelijk vermoord werd. De publieke verontwaardiging na zijn dood zorgde voor massale demonstraties, waaraan zes miljoen Spanjaarden deelnamen en de oprichting van een Baskische beweging, Foro Ermua, tegen de ETA en het Baskische nationalisme.
• 1998 - Manual Zamarreno, councilor van de Partido Popular wordt vermoord met een autobom.
• 2000 - Moord op José Luis López de la Calle, een journalist die kritisch over de ETA schreef. Daarna zakte Spanje aanzienlijk op de lijst van persvrijheid van Verslaggevers Zonder Grenzen gezien de ETA-bedreigingen aan het adres van kritische journalisten.
• 2000 - Moord op Ernest Lluch, Catalaan en voormalig PSOE-minister in de regering van Felipe González.
• 24 maart 2006 - De ETA kondigt een staakt-het-vuren aan. De dagelijkse straatgevechten en vernielingen in Baskenland door ETA-jongeren gaat echter gewoon door.
• 29 juli 2006 - De Spaanse premier Zapatero kondigt officiële onderhandelingen met de Baskische afscheidingsbeweging ETA aan.
• 30 december 2006 - Er vindt een explosie plaats omstreeks 09.00 uur in een parking van terminal 4 van de luchthaven van Madrid. Twee doden, 26 gewonden. De explosie was kilometers ver te horen. Een zwarte rookwolk hing boven de autoterminal. Het vliegverkeer werd onderbroken, de toegangen naar de luchthaven waren afgesloten door de politie.
• 7 maart 2008 - Het voormalige gemeenteraadslid Isaias Carrasco wordt vermoord aan de vooravond van de parlementsverkiezingen.
• 20 juli 2008 - Drie bomaanslagen in Noorderlijke badplaatsen van Spanje. Er zijn geen gewonden gevallen.
• 21 & 22 september 2008 - Twee autobomaanslagen in het noorden van Spanje, waarbij tien mensen gewond raakten; in de ochtend van 22 september ontplofte er ook een bom bij een military academie, daarbij kwam een militair om het leven (Luis Conde de la Cruz).

[bewerk] Zie ook

• Batasuna, de politieke tak van ETA
• Baskische Nationale Bevrijdingsbeweging

Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden in de categorie ETA van Wikimedia Commons.